Gender Studies – polityka równych szans w procesie kształcenia

Przeciwdziałanie dyskryminacji, zapewnienie równości szans i płci oraz aktywne działania mające na celu przełamywanie stereotypów to jedna z głównych polityk horyzontalnych Unii Europejskiej. Polska – jako państwo członkowskie – jest zobligowana do czynnego wdrażania tych działań we wszystkich obszarach życia (także w edukacji). Polski resort oświaty zachęca do uwzględniania perspektywy równościowej w procesie kształcenia na wszystkich jego szczeblach. Jednak wciąż brakuje specjalistów i specjalistek w tej dziedzinie, którzy przyczynialiby się do realizacji celów polityki równych szans wśród określonych grup zawodowych, a przede wszystkim – wśród dzieci i młodzieży. Ośrodek Naukowo-Badawczy Problematyki Kobiet Uniwersytetu Łódzkiego, w odpowiedzi na zapotrzebowanie na specjalistów z zakresu gender studies wśród nauczycieli i nauczycielek, zaprojektował unikatowy program studiów podyplomowych pozwalający na poszerzenie wiedzy z zakresu gender mainstreaming.

 

Uczestnictwo w studiach daje szansę zdobycia unikatowych kwalifikacji – jest to jedyny taki program w Polsce!

Studia BEZPŁATNE, w całości finansowane ze środków unijnych i budżetowych w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki!

 

 

Założenia projektu

Projekt został zainspirowany chęcią zapoznania nauczycieli i nauczycielki z działaniami Unii Europejskiej na rzecz równouprawnienia i promowania polityki gender mainstreaming w Polsce, gdzie nadal można spotkać się z niewłaściwym zrozumieniem tego pojęcia i zagadnień z nim związanych oraz z brakiem fachowego wsparcia skierowanego do różnych grup społecznych i zawodowych, które mogłyby w swojej pracy aktywnie przeciwdziałać dyskryminacji nie tylko ze względu na płeć, ale także na wiele innych kategorii (rasę, etniczność, narodowość, wykształcenie, pochodzenie społeczne, wiek, nie/pełnosprawność, itp.) Często zapomina się także, że poszczególne płaszczyzny, na których przebiegają procesy dyskryminacji są ze sobą ściśle powiązane, co utrudnia jednoznaczną diagnozę i skuteczne im przeciwdziałanie.

Tematem przewodnim projektu jest założenie, że w procesie walki z dyskryminacją, stereotypizacją, uprzedzeniami oraz zakorzenionymi w kulturze patriarchatem i negatywnym nastawieniem do wszelkiej „inności”, rola systemu edukacji dzieci i młodzieży jest nieoceniona, dlatego też nauczycielki i nauczyciele – w związku ze szczególną funkcją pełnioną w procesie kształcenia – powinni być szczególnie uwrażliwieni na tę problematykę.

W obszarze edukacji szkolnej można wskazać na cztery podstawowe problemy:

1. Dominacja patriarchalnej organizacji społecznej i stereotypy zakorzenione w kulturze przekładają się na sztywny podział ról społecznych w sferze publicznej (gdzie dominują mężczyźni) i w sferze prywatnej (do której relegowane są kobiety), co skutkuje odmiennym traktowaniem kobiet i mężczyzn już od najmłodszych lat. Zjawisko to jest widoczne praktycznie w każdej sferze życia i powielane np. przez środki masowego przekazu, w materiałach edukacyjnych – książkach i podręcznikach, czy przez zabawki i ubranka dla dzieci przypisane wyłącznie jednej płci.
2. Jednowymiarowe traktowanie problemu dyskryminacji, ograniczające się jedynie do kategorii płci, co – jak wskazują zaawansowane badania – jest założeniem błędnym, ponieważ procesy dyskryminacyjne przebiegają wielopłaszczyznowo (wykluczenia ze względu na płeć często powiązane są z etnicznością, klasą, czy wiekiem). Uświadomienie sobie tych współzależności jest kluczowe w skutecznym identyfikowaniu i przeciwdziałaniu wszelkiego typu marginalizacji.
3. Stereotypowe nastawienie nauczycielek i nauczycieli w polskich szkołach – jak zauważono w licznych badaniach i raportach przeprowadzonych w ostatnich latach, od dziewczynek i chłopców oczekuje się różnych kwalifikacji, zainteresowań, czy osiągnięć; innymi słowy – manifestowania stereotypowych cech tożsamości płciowej. Jeżeli zaś chodzi o uczniów i uczennice o innej etniczności czy narodowości, pojęcia asymilacji i integracji są często źle interpretowane, co w oczywisty sposób wpływa na sposób mówienia o imigrantach czy innych narodach.
4. Materiały i pomoce dydaktyczne w niewystarczający sposób uwzględniają równość płci i zagadnienia związane z rozumieniem kulturowej odmienności, co jest oczywistą konsekwencją zjawisk opisanych powyżej. Dyskryminacja przejawia się na poziomie zarówno języka, jak i sposobów reprezentacji bohaterów, ponieważ kobiety i mężczyzn przedstawia się w ściśle zdefiniowanych rolach społecznych, zawodach, czy przy określonych czynnościach. Polski resort oświaty nie przyjął do tej pory żadnej polityki równych szans poza umieszczeniem na stronie internetowej informacji o wymogu uwzględnienia równości płci w ocenianych podręcznikach.

Program studiów „GENDER STUDIES – polityka równych szans w procesie kształcenia” pomoże wskazać, jak skutecznie przeciwdziałać opisanym powyżej problemom i zapozna nauczycielki i nauczycieli z problematyką, która zamiast być szeroko propagowana w społeczeństwie polskim, a zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, nie przenika do publicznej debaty i znajduje się na marginesie działań instytucji oświaty i edukacji.